Loạn thần là tình trạng một người mất khả năng liên hệ với thực tại, với biểu hiện chính là ảo giác và hoang tưởng. Tình trạng này gặp chủ yếu ở bệnh nhân nghiện rượu, ma túy, mắc các bệnh thực tổn ở não hoặc các rối loạn tâm thần. Người bị loạn thần sẽ có ảo giác, hoang tưởng không phù hợp với thực tế. Đồng thời có niềm tin mãnh liệt với các hoang tưởng, ảo giác, mặc dù thực tế cho thấy những bằng chứng thuyết phục phản bác lại điều này.
Hoang tưởng
Đây là một niềm tin sai lầm được giữ vững cho dù mâu thuẫn với thực tế hay những gì thường được coi là đúng. Hoang tưởng có thể có nhiều chủ đề, thường gặp nhất bao gồm:
- Hoang tưởng liên hệ
Những người có hoang tưởng liên hệ thường cho rằng mọi thứ đều liên quan đến họ. Khi đi ngoài đường họ có thể nghĩ rằng ai đó đang đi theo họ, dù rằng chẳng có ai đi sau. Ở nơi đông người, có nhiều nhóm người, người bệnh cho rằng đám người đó đang nói về họ. Hay một tin nhắn được gửi đến cũng khiến họ nghĩ ai đó đang gửi một thông điệp bí mật cho họ.
- Hoang tưởng tự cao
Một người có hoang tưởng tự cao khiến họ có niềm tin mãnh liệt vào bản thân có năng lực đặc biệt. Tài năng của họ rất vượt trội, không ai có thể sánh bằng.
- Hoang tưởng cơ thể
Người bệnh luôn luôn cho rằng mình mắc bệnh nan y. Cho dù mọi xét nghiệm, chẩn đoán của bác sĩ, không chỉ một mà nhiều bác sĩ đều cho rằng họ khỏe mạnh (trừ bác sĩ tâm thần ra).
Ảo giác
Ảo giác là sự nhận biết một sự vật hiện tượng khi không có các kích thích bên ngoài, thông qua các giác quan. Tương ứng với năm giác quan là năm loại ảo giác. Ảo thanh, ảo thị, ảo khứu, áo xúc và ảo vị, thường gặp nhất là ảo thanh, ảo thị và ảo xúc.
- Ảo thanh
Người bệnh có thể nghe thấy tiếng từ đơn giản đến phức tạp. Như tiếng còi tàu hỏa dù xung quanh chẳng có đường ray hay ga tàu nào. Hoặc tiếng nói của cô bé hàng xóm đã chuyển nhà đi từ đời nào. Hoặc thậm chí một tiếng nói lạ hoắc của một ai đó bạn không quen.
- Ảo thị
Người bệnh nói rằng họ đang nhìn thấy Phật Quan Âm, hay Đức Chúa trời. Hoặc gần gũi hơn là người ông đã mất của mình từ mấy năm trước.
- Ảo xúc
Thường gặp ở những người nghiện rượu mà phải ngưng rượu. Họ luôn có cảm giác có con kiến bò trên da, hoặc bị kim châm chích nhiều lần.
Với ảo giác, điều quan trọng là người bệnh cảm nhận những điều này là rất thật nhưng thật ra là không có thực.
Các rối loạn có thể kèm loạn thần: rối loạn lưỡng cực, tâm thần phân liệt, rối loạn khí sắc phân liệt, rối loạn nghiện chất.
Yếu tố nguy cơ:
- Yếu tố di truyền: Những người có người thân trong gia đình bị bệnh loạn thần sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường.
- Người bị bệnh liên quan đến não: Việc mắc một số bệnh như khối u não, chấn thương não,… cũng có thể gây ra loạn thần.
- Thay đổi hormone, mất ngủ: Thay đổi nội tiết tố, thường xuyên mất ngủ hoặc gặp stress nặng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh loạn thần.
- Do tuổi tác: Người càng cao tuổi càng dễ xuất hiện triệu chứng bệnh loạn thần.
- Do yếu tố tâm lý và xã hội: Sống trong một môi trường mất cân bằng về xã hội, thường xuyên phải cô đơn hoặc bị bạo hành cũng có thể tăng nguy cơ mắc bệnh loạn thần.
Lưu ý:
Loạn thần xảy ra theo cơn chứ không phải tình trạng liên tục hay bất thình lình
Cứ 3 trên 100 người trải qua loạn thần trong đời
Thường khởi phát ở độ tuổi 15-25
Can thiệp sớm là yếu tố tiên quyết