Khi biểu đạt nhờ vào thành tích

Lớp 2 thì Cá (*tên đã được điều chỉnh) là học sinh trung bình. Cá vẫn nhớ là vì là học sinh trung bình nên cảm giác ánh mắt của thầy cô đã không thích Cá rồi. Cá cảm thấy bản thân thấp kém hơn các bạn, và thường bị thầy cô ở lớp đánh khá là nhiều. Thời điểm lúc ấy thì thầy cô vẫn tát và đánh bằng thước rất đau. Hồi đấy Cá học hơi dốt Toán với chữ xấu nên suốt ngày cứ bị đánh tay. Cảm giác thước sắt hay thước gỗ to đùng nó đánh vào tay nó đau lắm. Dĩ nhiên là những thời điểm mà Cá học dốt ở lớp 1, lớp 2 hay lớp 3 như vậy thì không biểu đạt được. Chẳng lẽ Cá bị đánh mà lại thể hiện cái sự đau thế nào? Nên Cá chỉ biết tự cảm nhận tự chịu vậy thôi.

Lên cấp 2 thì Cá là một trong số những người bị bạo lực học đường. Cá là nam nhưng thể hiện bên ngoài không phải kiểu mạnh mẽ giống như các bạn khác. Thế là một vài cô giáo bộ môn tấn công về thể hiện giới của Cá, nói là Cá có vấn đề về giới tính. Một số người gọi là kỳ thị Cá luôn, một số thì bảo là đùa thôi nhưng mà Cá vẫn cảm thấy thực sự bị tổn thương. Cá vẫn nhớ lúc bị nói bằng ngôn ngữ xúc phạm thì chưa bao giờ phản kháng. Cá chỉ biết im lặng hoặc đáp lại nhẹ nhàng. Cá nghĩ là ở những thời điểm như cấp 1, cấp 2 thì Cá không đủ dũng khí để nói lại thầy cô cho dù họ gây tổn thương nhiều đến mình. Thực ra với cả bạn bè Cá cũng như vậy. Tất cả những ai làm Cá buồn thì mình cũng chưa bao giờ làm điều gì gọi là phản kháng, như đứng dậy hay nói với các bạn đừng gọi tôi như thế, đừng có hành động vậy với tôi hay đừng xúc phạm tôi về ngôn ngữ chẳng hạn. Thực ra cấp 1 và cấp 2 Cá có biệt danh là “mít ướt” vì chỉ có biết khóc thôi. Những lúc mà Cá buồn hay áp lực với thầy cô, bạn bè thì chỉ biết khóc. Đụng Cá một tí là cứ thế khóc, vậy thì làm sao Cá có thể biểu đạt hay chia sẻ chuyện gì của mình được.

Về sau cấp 3 thì Cá cố gắng học thật nhiều và đạt thành tích cao. Cá nhận thấy là thầy cô thực sự rất thích học sinh giỏi. Lúc đó Cá vừa học tốt vừa kiêm thêm vị trí cán bộ thì thầy cô rất ưu ái. Mọi thứ lúc đó dễ dàng hơn với Cá. Một số bộ môn Cá được cho điểm dễ hơn, hoặc khi Cá xin gì thì các thầy cô đều dễ đồng ý. Cá biểu đạt được những mong muốn cá nhân của mình hay là cho lớp của mình. Cá thấy không thể nào một học sinh kém có thể nói chuyện hay đề xuất với giáo viên điều gì cả. Khả năng cao thầy cô sẽ từ chối những bạn như thế.

Trải nghiệm ở cấp 1, cấp 2 và cấp 3 của Cá đều như vậy thì Cá thấy rõ ràng giáo viên có những định kiến với học sinh kém. Các thầy cô sẽ không thích những bạn bị mọi người coi là ngỗ nghịch hay điểm thấp trong lớp. Cá cảm thấy thầy cô sẽ không bao giờ thực sự quan tâm hay lắng nghe ý kiến của các bạn này đưa ra. Nhưng những ai là cán bộ lớp, học sinh giỏi hay học sinh cưng của thầy cô thì lại khác. Các bạn nói kiểu gì thầy cô cũng mỉm cười, lắng nghe và và dễ đồng ý các đề xuất, như là duyệt cho chương trình chẳng hạn. Cụ thể như hồi Cá học cấp 3 thì nếu các bạn học sinh cá biệt xin tổ chức chương trình như tặng quà Giáng Sinh thì chắc chắn là không được. Những người ấy sẽ nhờ Cá hoặc để cho những bạn học giỏi khác lên xin thì cô đồng ý ngay. Tất nhiên có những cái khuôn khổ nhất định học sinh không nên vượt qua. Cá chỉ nói hay xin những cái nằm trong phạm vi nội quy thôi.

Thế nên với Cá, mọi người quanh sẽ đánh giá con người dựa trên thành tích là chính. Ngoài việc học giỏi, họ sẽ nhìn xem người này có đang vướng vào tệ nạn hay trước giờ bị lên án vì điều gì chưa. Đó là việc học giỏi phải đi kèm với hạnh kiểm tốt. Nếu đạt được tất cả những điều này người đó là con ngoan trò giỏi, và dĩ nhiên sẽ nhận được ủng hộ khi biểu đạt. Cho đến nay thì Cá chưa thấy có sự thay đổi gì. Cá có em gái đang học lớp 4, tính ra là cách 18 năm từ lúc Cá đi học. Hiện tại thì áp lực thành tích đè lên em ấy rất cao. Thực ra không chỉ từ bố mẹ mà ngay cả Cá cũng thế. Có lẽ do Cá cũng từng bị áp lực thành tích mà đến bây giờ khi nghe thầy cô bảo em điểm thấp thì Cá thấy không hài lòng. Mặc dù trong đầu tự nhủ là trong những năm cấp 1 hãy để cho em nó chơi, nhưng không hiểu sao đến lúc nhìn bảng điểm em thấp Cá lại không thích lắm. Cá vẫn muốn là em gái mình phải đạt được thành tích cao. 

Có lẽ là tư duy này đã ăn sâu vào nhận thức của Cá, cũng như nó đã trở thành một lẽ hiển nhiên của không gian xung quanh Cá, đó là việc dựa trên thành tích để quyết định vị trí được nói ra của một người như thế nào.